{"id":3450,"date":"2025-03-17T11:43:23","date_gmt":"2025-03-17T11:43:23","guid":{"rendered":"https:\/\/deafblindness.info\/?post_type=resource&#038;p=3450"},"modified":"2025-06-23T10:33:45","modified_gmt":"2025-06-23T09:33:45","slug":"%e0%a4%a6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%97-%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%95%e0%a5%87-%e0%a4%b2","status":"publish","type":"resource","link":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/resource\/%e0%a4%a6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%97-%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%95%e0%a5%87-%e0%a4%b2\/","title":{"rendered":"\u0935\u093f\u0915\u0932\u093e\u0902\u0917 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u0935\u093e\u0938"},"content":{"rendered":"\n<p>\u092f\u0939 \u092a\u094d\u0930\u0936\u093f\u0915\u094d\u0937\u0923 \u0938\u0902\u0938\u093e\u0927\u0928 \u0938\u0947\u0902\u0938 \u0907\u0902\u091f\u0930\u0928\u0947\u0936\u0928\u0932 \u0907\u0902\u0921\u093f\u092f\u093e \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948, \u091c\u094b \u092c\u0927\u093f\u0930\u093e\u0902\u0927\u0924\u093e \u0914\u0930 \u092c\u0939\u0941\u0935\u093f\u0915\u0932\u093e\u0902\u0917\u0924\u093e \u0915\u093e \u0938\u093e\u092e\u0928\u093e \u0915\u0930 \u0930\u0939\u0947 \u0932\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u0935\u093e\u0938 (CBR) \u092a\u0930 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u0915\u093e \u0909\u0926\u094d\u0926\u0947\u0936\u094d\u092f \u0905\u092d\u093f\u092d\u093e\u0935\u0915\u094b\u0902, \u0936\u093f\u0915\u094d\u0937\u0915\u094b\u0902 \u0914\u0930 \u0938\u093e\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f\u093f\u0915 \u0939\u093f\u0924\u0927\u093e\u0930\u0915\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u091c\u093e\u0928\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0914\u0930 \u0909\u092a\u0915\u0930\u0923 \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0928\u093e \u0939\u0948 \u0924\u093e\u0915\u093f \u0935\u0947 \u092c\u0927\u093f\u0930\u093e\u0902\u0927 \u0932\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0938\u092e\u0917\u094d\u0930 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0914\u0930 \u0938\u092e\u093e\u091c \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092e\u093e\u0935\u0947\u0936\u0928 \u0915\u094b \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0947\u0902\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u092f\u0939 \u092a\u0941\u0938\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e \u0938\u0941\u091a\u093e\u0930\u0942 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u092c\u0928\u093e\u092f\u0940 \u0917\u0908 \u0930\u0923\u0928\u0940\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902, \u0935\u093f\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u0935\u093f\u0937\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u092a\u0930\u093f\u092d\u093e\u0937\u093e\u0913\u0902 \u0914\u0930 \u0939\u0938\u094d\u0924\u0915\u094d\u0937\u0947\u092a\u094b\u0902 \u0915\u093e \u090f\u0915 \u092e\u0949\u0921\u0932 \u092a\u094d\u0930\u0938\u094d\u0924\u0941\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u093f\u0935\u093e\u0930\u094b\u0902, \u0938\u093e\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f\u093f\u0915 \u0938\u094d\u0924\u0930 \u092a\u0930 \u0928\u0947\u0924\u0943\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0932\u094b\u0917\u094b\u0902, \u0938\u0947\u0935\u093e\u090f\u0901 \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0932\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0914\u0930 \u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u092d\u093e\u0917\u0940\u0926\u093e\u0930\u0940 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0936\u093f\u0915\u094d\u0937\u093e, \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0938\u0947\u0935\u093e\u0913\u0902, \u0906\u091c\u0940\u0935\u093f\u0915\u093e \u0938\u0943\u091c\u0928 \u0914\u0930 \u0917\u0943\u0939-\u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0938\u0939\u093e\u092f\u0924\u093e \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u094d\u092f\u093e\u0935\u0939\u093e\u0930\u093f\u0915 \u0926\u0943\u0937\u094d\u091f\u093f\u0915\u094b\u0923 \u0914\u0930 \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e \u0915\u0940 \u0915\u0939\u093e\u0928\u093f\u092f\u093e\u0901 \u092d\u0940 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092f\u0939 \u0938\u0902\u0938\u093e\u0927\u0928 \u0938\u092e\u093e\u0935\u0947\u0936\u0940 \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u0914\u0930 \u092c\u0927\u093f\u0930\u093e\u0902\u0927 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0917\u0930\u093f\u092e\u093e \u0914\u0930 \u0906\u0924\u094d\u092e\u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930\u0924\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u091c\u0940\u0935\u0928 \u091c\u0940\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0915\u094d\u0937\u092e \u092c\u0928\u093e\u0928\u0947 \u0915\u093e \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917\u0926\u0930\u094d\u0936\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n\n\n\n<p>\u092f\u0939 \u092a\u0941\u0938\u094d\u0924\u093f\u0915\u093e \u0938\u0902\u0930\u091a\u093f\u0924 \u0930\u0923\u0928\u0940\u0924\u093f\u092f\u093e\u0901, \u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0940 \u092a\u0930\u093f\u092d\u093e\u0937\u093e \u0914\u0930 \u0939\u0938\u094d\u0924\u0915\u094d\u0937\u0947\u092a \u092e\u0949\u0921\u0932 \u092a\u094d\u0930\u0938\u094d\u0924\u0941\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0928\u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u093f\u0935\u093e\u0930, \u0938\u093e\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f\u093f\u0915 \u0928\u0947\u0924\u093e, \u0938\u0947\u0935\u093e \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0924\u093e \u0914\u0930 \u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u092d\u093e\u0917\u0940\u0926\u093e\u0930\u0940 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0936\u093f\u0915\u094d\u0937\u093e, \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0938\u0947\u0935\u093e\u0913\u0902, \u0906\u091c\u0940\u0935\u093f\u0915\u093e \u0938\u0943\u091c\u0928 \u0914\u0930 \u0917\u0943\u0939-\u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0938\u0939\u093e\u092f\u0924\u093e \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u094d\u092f\u093e\u0935\u0939\u093e\u0930\u093f\u0915 \u0926\u0943\u0937\u094d\u091f\u093f\u0915\u094b\u0923 \u0914\u0930 \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e \u0915\u0940 \u0915\u0939\u093e\u0928\u093f\u092f\u093e\u0901 \u092d\u0940 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092f\u0939 \u0938\u0902\u0938\u093e\u0927\u0928 \u0938\u092e\u093e\u0935\u0947\u0936\u0940 \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u0914\u0930 \u092c\u0927\u093f\u0930\u093e\u0902\u0927 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0917\u0930\u093f\u092e\u093e \u0914\u0930 \u0906\u0924\u094d\u092e\u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930\u0924\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u091c\u0940\u0935\u0928 \u091c\u0940\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0915\u094d\u0937\u092e \u092c\u0928\u093e\u0928\u0947 \u0915\u093e \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917\u0926\u0930\u094d\u0936\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u092f\u0939 \u0938\u0902\u0938\u093e\u0927\u0928 \u092c\u0927\u093f\u0930\u093e\u0902\u0927\u0924\u093e \u0914\u0930 \u090f\u0915\u093e\u0927\u093f\u0915 \u0926\u093f\u0935\u094d\u092f\u093e\u0902\u0917\u0924\u093e \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u0935\u093e\u0938 (CBR) \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e \u0915\u094b \u0932\u093e\u0917\u0942 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u094d\u092f\u093e\u0935\u0939\u093e\u0930\u093f\u0915 \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917\u0926\u0930\u094d\u0936\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0938\u092e\u093e\u091c \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092e\u093e\u0935\u0947\u0936\u0928 \u0914\u0930 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u092d\u093e\u0917\u0940\u0926\u093e\u0930\u0940 \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0947\u0964<\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"template":"","resource_cats":[181,195,196,190,194],"countries":[303],"class_list":["post-3450","resource","type-resource","status-publish","hentry","resource_cats-181","resource_cats-195","resource_cats-196","resource_cats-190","resource_cats-194","countries-303"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.9 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u0935\u093f\u0915\u0932\u093e\u0902\u0917 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u0935\u093e\u0938 - Global Deafblindness Resource Hub<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"\u092f\u0939 \u0938\u0902\u0938\u093e\u0927\u0928 \u092c\u0927\u093f\u0930\u093e\u0902\u0927\u0924\u093e \u0914\u0930 \u090f\u0915\u093e\u0927\u093f\u0915 \u0926\u093f\u0935\u094d\u092f\u093e\u0902\u0917\u0924\u093e \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u0935\u093e\u0938 (CBR) \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e \u0915\u094b \u0932\u093e\u0917\u0942 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u094d\u092f\u093e\u0935\u0939\u093e\u0930\u093f\u0915 \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917\u0926\u0930\u094d\u0936\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0938\u092e\u093e\u091c \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092e\u093e\u0935\u0947\u0936\u0928 \u0914\u0930 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u092d\u093e\u0917\u0940\u0926\u093e\u0930\u0940 \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0947\u0964\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/resource\/%e0%a4%a6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%97-%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%95%e0%a5%87-%e0%a4%b2\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"hi_IN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u0935\u093f\u0915\u0932\u093e\u0902\u0917 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u0935\u093e\u0938 - Global Deafblindness Resource Hub\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u092f\u0939 \u0938\u0902\u0938\u093e\u0927\u0928 \u092c\u0927\u093f\u0930\u093e\u0902\u0927\u0924\u093e \u0914\u0930 \u090f\u0915\u093e\u0927\u093f\u0915 \u0926\u093f\u0935\u094d\u092f\u093e\u0902\u0917\u0924\u093e \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u0935\u093e\u0938 (CBR) \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e \u0915\u094b \u0932\u093e\u0917\u0942 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u094d\u092f\u093e\u0935\u0939\u093e\u0930\u093f\u0915 \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917\u0926\u0930\u094d\u0936\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0938\u092e\u093e\u091c \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092e\u093e\u0935\u0947\u0936\u0928 \u0914\u0930 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u092d\u093e\u0917\u0940\u0926\u093e\u0930\u0940 \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0947\u0964\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/resource\/%e0%a4%a6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%97-%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%95%e0%a5%87-%e0%a4%b2\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Global Deafblindness Resource Hub\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-06-23T09:33:45+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"1 \u092e\u093f\u0928\u091f\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/resource\/%e0%a4%a6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%97-%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%95%e0%a5%87-%e0%a4%b2\/\",\"url\":\"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/resource\/%e0%a4%a6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%97-%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%95%e0%a5%87-%e0%a4%b2\/\",\"name\":\"\u0935\u093f\u0915\u0932\u093e\u0902\u0917 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u0935\u093e\u0938 - Global Deafblindness Resource Hub\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-03-17T11:43:23+00:00\",\"dateModified\":\"2025-06-23T09:33:45+00:00\",\"description\":\"\u092f\u0939 \u0938\u0902\u0938\u093e\u0927\u0928 \u092c\u0927\u093f\u0930\u093e\u0902\u0927\u0924\u093e \u0914\u0930 \u090f\u0915\u093e\u0927\u093f\u0915 \u0926\u093f\u0935\u094d\u092f\u093e\u0902\u0917\u0924\u093e \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u0935\u093e\u0938 (CBR) \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e \u0915\u094b \u0932\u093e\u0917\u0942 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u094d\u092f\u093e\u0935\u0939\u093e\u0930\u093f\u0915 \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917\u0926\u0930\u094d\u0936\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0938\u092e\u093e\u091c \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092e\u093e\u0935\u0947\u0936\u0928 \u0914\u0930 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u092d\u093e\u0917\u0940\u0926\u093e\u0930\u0940 \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0947\u0964\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/resource\/%e0%a4%a6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%97-%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%95%e0%a5%87-%e0%a4%b2\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"hi-IN\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/resource\/%e0%a4%a6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%97-%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%95%e0%a5%87-%e0%a4%b2\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/resource\/%e0%a4%a6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%97-%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%95%e0%a5%87-%e0%a4%b2\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u0935\u093f\u0915\u0932\u093e\u0902\u0917 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u0935\u093e\u0938\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/#website\",\"url\":\"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/\",\"name\":\"Global Deafblindness Resource Hub\",\"description\":\"Connecting people with deafblindness to the world around them\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"hi-IN\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/#organization\",\"name\":\"Global Deafblindness Resource Hub\",\"url\":\"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"hi-IN\",\"@id\":\"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/deafblindness.info\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/logo-icon.svg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/deafblindness.info\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/logo-icon.svg\",\"width\":50,\"height\":50,\"caption\":\"Global Deafblindness Resource Hub\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u0935\u093f\u0915\u0932\u093e\u0902\u0917 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u0935\u093e\u0938 - Global Deafblindness Resource Hub","description":"\u092f\u0939 \u0938\u0902\u0938\u093e\u0927\u0928 \u092c\u0927\u093f\u0930\u093e\u0902\u0927\u0924\u093e \u0914\u0930 \u090f\u0915\u093e\u0927\u093f\u0915 \u0926\u093f\u0935\u094d\u092f\u093e\u0902\u0917\u0924\u093e \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u0935\u093e\u0938 (CBR) \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e \u0915\u094b \u0932\u093e\u0917\u0942 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u094d\u092f\u093e\u0935\u0939\u093e\u0930\u093f\u0915 \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917\u0926\u0930\u094d\u0936\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0938\u092e\u093e\u091c \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092e\u093e\u0935\u0947\u0936\u0928 \u0914\u0930 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u092d\u093e\u0917\u0940\u0926\u093e\u0930\u0940 \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0947\u0964","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/resource\/%e0%a4%a6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%97-%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%95%e0%a5%87-%e0%a4%b2\/","og_locale":"hi_IN","og_type":"article","og_title":"\u0935\u093f\u0915\u0932\u093e\u0902\u0917 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u0935\u093e\u0938 - Global Deafblindness Resource Hub","og_description":"\u092f\u0939 \u0938\u0902\u0938\u093e\u0927\u0928 \u092c\u0927\u093f\u0930\u093e\u0902\u0927\u0924\u093e \u0914\u0930 \u090f\u0915\u093e\u0927\u093f\u0915 \u0926\u093f\u0935\u094d\u092f\u093e\u0902\u0917\u0924\u093e \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u0935\u093e\u0938 (CBR) \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e \u0915\u094b \u0932\u093e\u0917\u0942 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u094d\u092f\u093e\u0935\u0939\u093e\u0930\u093f\u0915 \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917\u0926\u0930\u094d\u0936\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0938\u092e\u093e\u091c \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092e\u093e\u0935\u0947\u0936\u0928 \u0914\u0930 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u092d\u093e\u0917\u0940\u0926\u093e\u0930\u0940 \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0947\u0964","og_url":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/resource\/%e0%a4%a6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%97-%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%95%e0%a5%87-%e0%a4%b2\/","og_site_name":"Global Deafblindness Resource Hub","article_modified_time":"2025-06-23T09:33:45+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"1 \u092e\u093f\u0928\u091f"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/resource\/%e0%a4%a6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%97-%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%95%e0%a5%87-%e0%a4%b2\/","url":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/resource\/%e0%a4%a6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%97-%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%95%e0%a5%87-%e0%a4%b2\/","name":"\u0935\u093f\u0915\u0932\u093e\u0902\u0917 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u0935\u093e\u0938 - Global Deafblindness Resource Hub","isPartOf":{"@id":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/#website"},"datePublished":"2025-03-17T11:43:23+00:00","dateModified":"2025-06-23T09:33:45+00:00","description":"\u092f\u0939 \u0938\u0902\u0938\u093e\u0927\u0928 \u092c\u0927\u093f\u0930\u093e\u0902\u0927\u0924\u093e \u0914\u0930 \u090f\u0915\u093e\u0927\u093f\u0915 \u0926\u093f\u0935\u094d\u092f\u093e\u0902\u0917\u0924\u093e \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u0935\u093e\u0938 (CBR) \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e \u0915\u094b \u0932\u093e\u0917\u0942 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u094d\u092f\u093e\u0935\u0939\u093e\u0930\u093f\u0915 \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917\u0926\u0930\u094d\u0936\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0938\u092e\u093e\u091c \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092e\u093e\u0935\u0947\u0936\u0928 \u0914\u0930 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u092d\u093e\u0917\u0940\u0926\u093e\u0930\u0940 \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0947\u0964","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/resource\/%e0%a4%a6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%97-%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%95%e0%a5%87-%e0%a4%b2\/#breadcrumb"},"inLanguage":"hi-IN","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/deafblindness.info\/hi\/resource\/%e0%a4%a6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%97-%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%95%e0%a5%87-%e0%a4%b2\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/resource\/%e0%a4%a6%e0%a4%bf%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%be%e0%a4%82%e0%a4%97-%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%af%e0%a5%8b%e0%a4%82-%e0%a4%95%e0%a5%87-%e0%a4%b2\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u0935\u093f\u0915\u0932\u093e\u0902\u0917 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u0935\u093e\u0938"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/#website","url":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/","name":"Global Deafblindness Resource Hub","description":"Connecting people with deafblindness to the world around them","publisher":{"@id":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"hi-IN"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/#organization","name":"Global Deafblindness Resource Hub","url":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"hi-IN","@id":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/deafblindness.info\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/logo-icon.svg","contentUrl":"https:\/\/deafblindness.info\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/logo-icon.svg","width":50,"height":50,"caption":"Global Deafblindness Resource Hub"},"image":{"@id":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/resource\/3450","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/resource"}],"about":[{"href":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/resource"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/resource\/3450\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3450"}],"wp:term":[{"taxonomy":"resource_cats","embeddable":true,"href":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/resource_cats?post=3450"},{"taxonomy":"countries","embeddable":true,"href":"https:\/\/deafblindness.info\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/countries?post=3450"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}